Het jy al ooit iets van jouself raakgesien wat jy eintlik nie wou erken nie? Ek het…
Wanneer iemand my seermaak, hoop ek dikwels dat geregtigheid hulle sal inhaal. As iemand lieg, bedrieg, sy posisie misbruik, of mense benadeel vir wie ek omgee, roep iets diep binne-in my: “Dis nie reg nie!” Ek wil hê dinge moet reggestel word. Ek wil geregtigheid sien.
Maar wanneer ék die een is wat verkeerd optree, wanneer ek ongeduldig met my vrou gepraat het, ‘n vriend met ‘n onverskillige opmerking seergemaak het, of ‘n swak leierskapsbesluit geneem het, hoop ek stilweg op iets anders. Ek hoop mense sal my verstaan. Ek hoop hulle sal besef ek het dit nie so bedoel nie. Ek hoop hulle sal my nog ‘n kans gee.
Met ander woorde, ek verlang na geregtigheid vir ander, maar genade vir myself.
Dit het my lank geneem om dit te besef.
Hoe meer ek daaroor nagedink het, hoe meer het ek besef ek is waarskynlik nie alleen nie. Dit lyk asof ons almal met hierdie spanning leef. Ons verlang na ‘n wêreld waar boosheid ernstig opgeneem word. Waar korrupsie ontbloot word, mishandeling stop, en gebroke dinge herstel word. Maar terselfdertyd hoop ons dat ons eie mislukkings nie die laaste woord oor ons lewe sal hê nie.
Kan dit wees dat hierdie verlange na beide geregtigheid én genade na iets baie groter wys?
In 2022, tydens my studies, het ek op ‘n Hebreeuse woord afgekom wat my sedertdien bly fassineer: hesed.
Die Bybelonderwyser en aanbiddingsleier Michael Card beskryf hesed as een van die belangrikste teologiese woorde in die Hebreeuse Skrifte, omdat geen enkele Engelse woord die volle betekenis daarvan kan vasvang nie (Card 2018). Dit sluit getroue liefde, verbondstrou, genade, ontferming, goedhartigheid en vrygewigheid alles saam in. Dit is liefde wat iets doen. Liefde wat aanhou opdaag. Liefde wat nie wegloop wanneer dinge moeilik raak nie.
Hesed is liefde wat herstel.
Vir baie jare het ek, soos soveel ander Christene, onbewustelik gedink God se karakter bestaan uit twee kante wat met mekaar in spanning staan. Aan die een kant was Sy geregtigheid wat sonde moes straf. Aan die ander kant Sy genade wat die straf wou versag. Sonder dat ek dit besef het, het ek God amper voorgestel asof Hy ‘n innerlike debat met Homself voer.
Toe merk ek iets op wat ek vir jare misgelees het.
Toe Moses vra om God se heerlikheid te sien, antwoord God nie deur Sy mag of heiligheid eerste te beskryf nie. Hy openbaar eers Sy karakter.
“Die Here! Die Here! Die God van medelye en genade! Ek word nie gou kwaad nie en Ek is oorvloedig in troue liefde en getrouheid. Ek bewys troue liefde aan duisende geslagte. Ek vergewe ongeregtigheid, opstand en sonde. Maar Ek spreek die skuldige nie onskuldig nie…” (Eks. 34:6–7).
Ek weet vandag nog nie hoe ek die volgorde so lank kon miskyk nie.
God kon begin het deur te sê Hy is heilig. Of almagtig. Of volkome regverdig.
Maar Hy doen dit nie.
Hy stel Homself eerste bekend as ‘n God van medelye en genade.
Eers daarna praat Hy oor oordeel.
Daardie ontdekking het my vir weke besig gehou. Skielik het ek die Bybel met nuwe oë begin lees. Oral het ek dieselfde patroon begin raak sien.
Dawid beskryf God op presies dieselfde manier:
“Die Here laat geregtigheid geskied en doen reg aan almal wat verdruk word… Die Here is vol medelye en genade. Hy word nie gou kwaad nie en Sy troue liefde ken geen einde nie.” (Ps. 103:6–8).
Geregtigheid is onmiskenbaar deel van God se karakter. Die Bybel verklein nooit die erns van sonde of boosheid nie. Maar ek het begin besef dat God se geregtigheid nie los staan van Sy hesed nie. Dit vloei daaruit voort. Hy oordeel omdat Hy liefhet. Hy tree teen boosheid op omdat boosheid die mense vernietig wat Hy geskep het en liefhet. Sy doel is nie vernietiging ter wille van vernietiging nie, maar herstel.
David Hamilton vat dit treffend saam:
“God is altyd regverdig wanneer dit nodig is, maar genadig waar dit moontlik is.” (Hamilton 2022).
Hierdie besef het ook my verstaan van die evangelie verander.
Vir jare het ek onbewustelik gedink Jesus moes ‘n kwaai Vader oorreed om die mensdom te vergewe. Maar hoe meer ek die Skrif gelees het, hoe meer het ek besef dat dit die Vader self was wat die Seun gestuur het.
“Want so lief het God die wêreld gehad dat Hy sy enigste Seun gegee het…” (Joh. 3:16).
Jesus het nie gekom om God te oortuig om ons lief te hê nie.
Hy het gekom omdat God ons reeds liefgehad het.
Die kruis is nie die oomblik toe God skielik genadig geword het nie. Dit is die plek waar Sy ewige hesed sigbaar geword het vir die hele wêreld.
Maar dit laat ‘n belangrike vraag ontstaan.
As God se hart so vol hesed is, waarom oordeel Hy dan nog? En as Sy geregtigheid uit Sy liefde vloei, hoe lyk dit prakties in ‘n wêreld wat so stukkend is soos ons s’n?
God se geregtigheid en Sy genade staan nie teenoor mekaar nie. Albei vloei uit Sy hesed voort.
Ek het dit nie altyd só verstaan nie.
Vir jare, wanneer ek die woord geregtigheid gehoor het, het ek dadelik aan straf gedink. As iemand verkeerd gedoen het, moes daardie persoon daarvoor betaal. Dit is beslis deel van Bybelse geregtigheid. God ignoreer nooit die kwaad nie. Hy hoor die noodkrete van mense wat onderdruk word. Hy sien korrupsie, geweld, mishandeling, uitbuiting en elke versteekte onreg. Niks ontgaan Hom nie.
Maar hoe langer ek die Bybel bestudeer het, hoe meer het ek besef dat God se begrip van geregtigheid baie groter is as ons s’n.
In die Ou Testament kom hesed dikwels saam met ‘n ander Hebreeuse woord voor: mishpat, wat gewoonlik as geregtigheid of reg vertaal word. Die twee hoort bymekaar. Geregtigheid gaan nie bloot daaroor om verkeerde dade te straf nie. Dit gaan daaroor om stukkende dinge weer heel te maak. Dit gaan oor die herstel van mense, verhoudings en gemeenskappe, sodat hulle weer kan floreer soos God dit bedoel het.
Dit laat my Miga 6:8 heeltemal anders lees.
“Nee, o mens, die Here het jou bekend gemaak wat goed is. En wat vra die Here van jou anders as om reg te laat geskied, liefde en trou te bewys, en nederig saam met jou God te leef?” (Miga 6:8).
Vir jare het ek hierdie vers as drie los opdragte gelees. Vandag sien ek dit eerder as een manier van leef. Geregtigheid sonder genade word maklik hard en onverbiddelik. Genade sonder geregtigheid raak oppervlakkig en betekenisloos. Nederigheid hou albei geanker in God, eerder as in ons eie opinies.
Nog iets het stadig maar seker vir my begin duidelik word.
As hesed God se getroue liefde in aksie is, beteken dit ons kan nie bloot wegkyk wanneer ander onreg ly nie.
Soms dink Christene dat genade net beteken om mense te vergewe. Dit sluit vergifnis beslis in, maar dit eindig nie daar nie. Dwarsdeur die Skrif roep God Sy mense om langs die kwesbares te staan, op te tree vir dié wat misgekyk word en geregtigheid te soek vir dié wat onreg ly. Jesaja skryf:
“Leer om goed te doen. Soek geregtigheid. Help dié wat verdruk word. Verdedig die reg van weeskinders. Tree op vir weduwees.” (Jes. 1:17).
Spreuke sê iets soortgelyks:
“Praat namens dié wat nie vir hulleself kan praat nie. Verseker geregtigheid vir dié wat verdruk word.” (Spr. 31:8–9).
Dit beteken hesed is nooit passief nie.
Soms roep dit my om iemand te vergewe wat my seergemaak het.
Ander kere roep dit my om in iemand anders se pyn in te stap en saam te help om geregtigheid te herstel waar hulle dit nie alleen kan doen nie.
Dit kan beteken dat jy opstaan vir ‘n kind wat geboelie word. Dat jy langs ‘n buurman staan wat onregverdig behandel is. Dat jy weier om stil te bly wanneer korrupsie ‘n gemeenskap vernietig. Of dat jy praktiese hulp bied aan iemand wat geen stem het nie.
God se getroue liefde beweeg altyd na gebrokenheid toe. Nie om eerste te veroordeel nie, maar om te herstel.
Ek vind dit tegelyk mooi én ongemaklik.
As ek eerlik is, verlang ek dikwels na geregtigheid wanneer iemand my seermaak. Iets diep binne my hoop God sal hulle “uitsorteer”. Maar wanneer ék misluk, hoop ek stilweg dat Hy my goeie bedoelings sal onthou en my foute sal miskyk.
Dis juis daar waar hesed my eie hart begin blootlê.
Dit herinner my daaraan dat ek slegs deur God se genade voor Hom kan staan. Elke nuwe begin wat ek ontvang het, elke verhouding wat herstel is, elke keer wat ek vergewe is in plaas daarvan om verwerp te word, is die gevolg van God se getroue liefde wat geweier het om my los te laat.
Die verhaal van Jona illustreer hierdie spanning op ‘n besondere manier.
Die meeste van ons onthou Jona oor die groot vis. Maar die eintlike drama begin eers nadat Nineve tot bekering kom.
Jona word kwaad.
Nie omdat God die stad oordeel nie.
Maar omdat Hy dit nié doen nie.
Uiteindelik erken Jona waarom hy in die eerste plek probeer wegvlug het.
“Ek het geweet U is ‘n genadige en barmhartige God, nie gou kwaad nie en vol troue liefde. Ek het geweet U sien maklik af van straf.” (Jona 4:2).
Ek vind Jona ongemaklik herkenbaar.
Hy wou geregtigheid hê.
God wou herstel bring.
Dít is die groot verskil wat hesed maak.
God neem boosheid nooit ligtelik op nie. Maar straf is nie Sy eerste reaksie nie. Keer op keer sien ons dat Sy eerste begeerte is om mense te herstel voordat oordeel nodig word. Petrus sê dit pragtig wanneer hy skryf dat die Here nie wil hê dat iemand verlore moet gaan nie, maar dat almal tot bekering moet kom (2 Pet. 3:9).
Die woord bekering het oor die jare ook vir my ‘n nuwe betekenis gekry.
Vir lank het ek gedink bekering beteken bloot om vir God jammer te sê en Hom te vra om my te vergewe.
Vandag dink ek dit beteken baie meer.
In die Ou Testament praat die profete van terugkeer. Die Griekse woord in die Nuwe Testament is metanoia, wat ‘n verandering van denke beskryf wat lei tot ‘n nuwe manier van leef. Bekering is nie bloot om skuldig te voel nie. Judas het ook skuldig gevoel. Ware bekering is om om te draai en terug te stap na die God wie se liefde jou nog nooit opgegee het nie.
Hosea verwoord God se hart in een merkwaardige sin:
“Ek verlang na troue liefde en nie na offers nie. Ek wil hê julle moet My ken eerder as brandoffers bring.” (Hos. 6:6).
Die woord wat hier met troue liefde vertaal word, is hesed.
God sê as’t ware: “Moenie My probeer beïndruk met godsdienstige aktiwiteite as jou hart ver van My af is nie.”
Met verloop van tyd het ek begin besef dat ware bekering uit drie dele bestaan.
Dit begin met eerlike belydenis. Geen verskonings nie. Geen blaamverskuiwing nie. Ons erken eenvoudig dat ons verkeerd was en neem verantwoordelikheid daarvoor.
Dan volg restitusie, waar dit moontlik is. Saggeus het dit goed verstaan. Nadat hy Jesus ontmoet het, het hy nie net jammer gesê omdat hy mense bedrieg het nie. Hy het teruggegee wat hy gesteel het, en selfs meer as wat die wet vereis het (Luk. 19:1–10). Ware bekering vra: Hoe kan ek help om die skade wat ek veroorsaak het, te herstel?
Laastens kom transformasie.
Ons draai nie net weg van sonde nie.
Ons draai na God toe.
En dan gebeur iets merkwaardigs.
Ons word al hoe meer verander om soos Christus te word (2 Kor. 3:18). Sy hesed begin al hoe duideliker in ons lewens sigbaar word.
Paulus skryf dat dit God se goedheid is wat mense tot bekering lei (Rom. 2:4). Nie vrees nie. Nie skaamte nie. Goedheid.
Dit is dalk een van die grootste verrassings in die hele Bybel.
God se hesed wag nie by die eindstreep totdat ons onsself reggekry het nie.
Dit ontmoet ons op pad huis toe.
En wanneer jy só ‘n liefde beleef het, raak dit al hoe moeiliker om ander mense te behandel soos jy vroeër sou gedoen het.
Hoe langer ek hieroor nadink, hoe meer oortuig raak ek dat dit presies is waarna ons gesinne, ons kerke, ons besighede, ons skole — ja, ons hele Worcester — eintlik verlang.
Hesed: Liefde wat Herstel (Deel 3)
Terwyl ek hesed bestudeer het, het dit stadig maar seker dinge in my eie hart begin blootlê.
Ek het patrone begin raaksien waaraan ek voorheen min aandag gegee het. Daar was tye wanneer ek gouer iemand anders se foute uitgewys het as om my eie te erken. Situasies waar ek gesukkel het om opreg vir my vrou te sê: “Ek is jammer,” nadat ek haar seergemaak het. Tye wanneer ek begrip vir myself verwag het, maar dit moeilik gevind het om dieselfde genade aan ander te bewys. En daar was verhoudings waar ek besef het dat “Ek is jammer” nie genoeg was nie. As vertroue beskadig is, moes dit weer opgebou word.
Dit is een van die redes waarom ek nie meer aan bekering as ‘n enkele gebeurtenis dink nie.
Dit is ‘n manier van leef.
‘n Pad waarop ek steeds stap.
Een teks wat vir my al hoe kosbaarder geword het, is 2 Korintiërs 3:18:
“En ons almal weerspieël die heerlikheid van die Here met onbedekte gesigte. So word ons deur die Here, wat die Gees is, al hoe meer verander om aan sy beeld gelyk te word, namate ons al hoe meer sy heerlikheid weerspieël.” (2 Kor. 3:18).
Ek hou van die eenvoud van daardie beeld.
Wanneer ons tyd saam met God deurbring, begin daar iets gebeur wat ons self amper nie agterkom nie. Ons begin al hoe meer lyk soos die Een na wie ons kyk.
Dit is amper soos om tyd in die son deur te bring. Jy sien nie hoe jou gesig elke minuut verander nie, maar ná ‘n ruk sien ander mense dit raak. Op dieselfde manier vorm tyd in God se teenwoordigheid ons karakter. Ons word ‘n bietjie meer geduldig as voorheen. ‘n Bietjie vinniger om te vergewe. Stadiger om te oordeel. Meer bereid om eers te luister voordat ons praat.
Dít, dink ek, is een van die stil wonderwerke van hesed.
Dit is ‘n proses wat ons hele lewe lank aanhou.
Ons vervaardig dit nie self nie.
Ons ontvang dit.
En met verloop van tyd begin dit sigbaar word in die manier waarop ons leef.
Ek wonder dikwels hoe Worcester sou lyk as meer van ons só sou leef.
Stel jou huwelike voor waar vergifnis belangriker word as om punte aan te teken. Stel jou ouers voor wat hulle kinders met fermheid dissiplineer, maar hulle nooit laat twyfel of hulle geliefd is nie. Stel jou besighede voor waar eerlikheid belangriker is as wins. Stel jou skole voor waar kinders leer dat ware krag nie daarin lê om ander te oorheers nie, maar om hulle te dien. Stel jou kerke voor wat nie net bekend is vir wat hulle glo nie, maar ook vir hoe hulle mense ontvang wat swaarkry.
En stel jou ‘n dorp voor waar mense nie by onreg verbyloop omdat dit iemand anders se probleem is nie.
Dít is ook hesed.
Soms roep God se getroue liefde ons om te vergewe.
Soms roep dit ons om ons stem te laat hoor.
Om langs iemand te staan wat onregverdig behandel is.
Om ‘n kind te beskerm.
Om ‘n eensame buurman te besoek.
Om korrupsie aan te spreek.
Om ‘n gesin in nood te ondersteun.
Om deel te word van God se werk om stukkende dinge weer heel te maak.
Die profeet Miga herinner ons daaraan dat God van ons vra “om reg te laat geskied, liefde en trou te bewys en nederig saam met jou God te leef” (Miga 6:8).
Hierdie drie hoort bymekaar.
Wanneer ons hulle van mekaar losmaak, verloor ons iets van God se hart.
Geregtigheid sonder genade word maklik hard.
Genade sonder geregtigheid raak swak.
Nederigheid herinner ons daaraan dat ons almal slegs deur God se genade leef.
Toe Jesus gesê het:
“Net soos Ek julle liefgehad het, moet julle mekaar liefhê.” (Joh. 13:34),
het Hy nie nog ‘n onmoontlike reël gegee wat ons moes nakom nie.
Hy het ons uitgenooi om dit wat ons reeds ontvang het, aan ander uit te deel.
Hoe meer ek die Bybel bestudeer, hoe meer oortuig raak ek dat dit God se droom vir elke gemeenskap is. Nie bloot dat mense meer godsdienstig sal word nie, maar dat hulle Sy karakter sal weerspieël.
Gesinne word plekke van trou.
Vriendskappe word plekke van vergifnis.
Besighede word plekke van integriteit.
Kerke word plekke waar mense welkom is.
Woonbuurte word plekke waar mense mekaar se laste dra.
Dít is hoe reformasie lyk.
Nie bloot veranderde strukture nie.
Veranderde harte.
Want wanneer harte verander, begin gesinne verander.
Gesinne vorm woonbuurte.
Woonbuurte beïnvloed dorpe.
En met verloop van tyd kan ‘n dorp heeltemal anders begin lyk.
Terwyl jy hierdie week ingaan, wil ek jou uitnooi om oor hierdie drie vrae na te dink:
- Waar in my lewe vra ek genade vir myself, maar eis ek geregtigheid van iemand anders?
- Is daar ‘n verhouding waarin God my nooi om die eerste tree na herstel te gee?
- Is daar iemand rondom my vir wie ek ‘n instrument van God se hesed kan wees deur te help om geregtigheid te herstel waar hulle dit nie alleen kan doen nie?
My gebed is nie net dat jy die woord hesed sal verstaan nie.
My gebed is dat jy die God agter daardie woord sal leer ken.
En dat, soos jy tyd saam met Hom deurbring, Sy getroue liefde stilweg deel sal word van wie jy is, totdat die mense om jou iets van Sy hesed deur jou lewe begin beleef.
Want die stil wonder van hesed is dít:
God se getroue liefde verander mense stilweg. En veranderde mense begin, ook stilweg, hulle gemeenskappe verander.
Outeur se Nota
Hierdie artikel is aangepas en uitgebrei uit die outeur se integrasie-opstel, Lessons Learned Through the Study of Hesed (Loyiso 2022), ingedien as deel van die Executive Master in Global Leadership aan die University of the Nations.
Verwysings
Card, Michael. 2018. Inexpressible: Hesed and the Mystery of God’s Lovingkindness. Downers Grove, IL: IVP Books.
Finney, Charles. Mercy & Justice: An Extract from Charles Finney’s Systematic Theology. http://godrules.net/library/systematic/systematic14.htm en http://godrules.net/library/systematic/systematic14b.htm. Geraadpleeg op 25 Junie 2026.
Hamilton, David. 2022. Hesed Study. ExecMAL Intensive Module 3, Dag 2, Sessie 3. 22 Februarie 2022, YWAM Worcester.
Loyiso, Bruno. 2022. Lessons Learned Through the Study of Hesed. Integrasie-opstel. Executive Master in Global Leadership, University of the Nations.
Die Heilige Bybel. Nuwe Lewende Vertaling. 2006. Vereeniging: Christelike Uitgewersmaatskappy. (Of gebruik die Afrikaanse vertaling wat jy verkies vir publikasie.)